Fotoğraf: Balıkesir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü " class="center-icon" data-lightbox="image"> Zağnos Paşa Camisi ve Külliyesi Görsel Sahibi: Balıkesir İl Kültür ve TurizKülliyenin izleri
Zagnos Pasa Camisi Pasa Camisi Ve Kulliyesi, Balıkesir’in şehir merkezinde yer alır. Yapı topluluğu, Fatih Sultan Mehmet’in vezirlerinden Zağnos (Zağanos) Paşa tarafından 1461 yılında yaptırılmıştır. Cami, türbe ve hamamdan oluşan külliyenin özgün unsurları içinde günümüze orijinal durumu ile ulaşabilen yapı hamamdır. Kaynakta belirtildiği üzere cami ve türbe 1897’de yıkılmış, ardından Balıkesir Mutasarrıfı Ömer Ali Bey tarafından 1908 yılında yeniden yaptırılmıştır.
Caminin avlusunda türbe, hazire ve şadırvan bulunur; avlunun güneyinde ise bir güneş saati yer alır. Bu unsurlar, cami yapısının çevresinde külliyenin farklı katmanlarını bir arada okumaya imkân verir.
Mimari kurgu ve iç mekân
Kare planlı cami, düzgün yontma ve kesme taş kullanılarak inşa edilmiştir. Yapının merkezinde dört ayak üzerine oturan merkezi kubbe vardır; bu kubbeyi dört köşe kubbesi çevreler. Caminin son cemaat yeri bulunmaz. İç mekâna kuzey, doğu ve batı yönlerindeki çift kanatlı ahşap kapılardan girilir.
Yapının üç yanında, dört köşeli mermer sütunların taşıdığı ahşap tavanlı sundurmalar uzanır. Bu sundurmalar kurşun kaplı, eğimli bir çatıyla örtülüdür. Kuzey koridoru boyunca yer alan ahşap kadınlar mahfili ise ahşap yivli altı sütuna oturur ve kafeslidir. Mihrap, son dönem Türk sanatının özelliklerini taşıyan örnekler arasında anılır; minare de caminin kuzeybatı köşesinde konumlanır.
1923’ten kalan konuşma
Gazi Mustafa Kemal Paşa, yurt gezileri kapsamında Balıkesir’e geldiğinde 7 Şubat 1923’te öğle namazını büyük bir cemaatle bu camide kılmıştır. Namazın ve şehit ruhları için okunan mevlidin ardından minbere birkaç basamak çıkarak cemaate önemli bir konuşma yapmıştır. Konuşmanın metni bugün caminin dış duvarında asılıdır.