Ulu Cami399471

Katmanlı bir Selçuklu yapısı

Siirt merkezde yer alan cami, Büyük Selçuklu döneminin emirlerinden Muguziddin Mahmud tarafından 1129 yılında inşa ettirilmiştir. Selçuklu mimarisinin zarif bir yansıması olarak nitelenen eser, Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetindedir. Yapı, farklı dönemlerde geçirdiği onarım ve eklemelerin izlerini özellikle dış cephe duvarlarında açıkça gösterir. Bu görünüm, yapının tek bir zaman dilimine kapanmayan mimari hafızasını öne çıkarır.

Harimin düzeni

Harime, kuzey cephenin ortasındaki bir kapıdan girilir. İç mekânda kuzey ve güney kısımlar birbirinden farklı düzenlenmiştir. Kuzeyde, üzeri beşik tonozla örtülü ikişer sahından oluşan bir bölüm bulunur. Güneyde ise yan yana üç kubbeli mekân yer alır.

Bu kubbeli birimlerin ortadaki, diğerlerinden daha büyük ve yüksek yapılmıştır. Mekânlar kemerli geçişlerle birbirine bağlanırken, her kubbeli bölümün kıble yönünde bir mihrabı vardır. Böylece harim, tonozlu ve kubbeli bölümlerin bir arada kurduğu farklılaşmış bir iç mekân kompozisyonu sunar.

Minber ve minarenin bezeme dili

Caminin 13. yüzyılda kündekari tekniğiyle yapılmış minberi bugün Ankara Etnografya Müzesi’nde sergilenmektedir. Ceviz ağacından üretilen minberde beşgenler ve beş köşeli yıldız çerçeveleri içinde bitkisel süslemeler belirgindir.

Kare kaide üzerinde yükselen silindirik gövdeli minare ise yukarı doğru daralır. Tuğla malzemeyle, özellikle İran ve Türkistan’da yoğun kullanılan bir teknikle inşa edilen minarede “cas” adı verilen alçı taşıyla yapılmış kalıp süslemeleri ile sırlı tuğladan geometrik örgüler dikkat çeker.