İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi

Bilim tarihine bütünlüklü bir bakış

İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi, Gülhane Parkı’nın içindeki Saray Sur Duvarı’na bitişik Has Ahırlar Binası’nda bulunur. Osmanlı döneminde padişahın ve yakın hizmetindekilerin atlarının bulunduğu ahırlara Has Ahır, ya da İstabl-ı amire, adı verilirdi. Prof. Dr. Fuat Sezgin tarafından hazırlanan müze 2008 yılında açıldı; 3 bin 500 metrekarelik sergi alanında 585 alet ve cihaz kopyası, maket ve model yer alır. Kaynakta, müzenin alanında Türkiye’de ilk, Frankfurt’tan sonra dünyada ikinci örnek olduğu belirtilir.

Müzenin yaklaşımı, Fuat Sezgin’in elli yılı aşkın araştırmalarında öne çıkan bilim ve medeniyet tarihindeki gelişmelerin kopuk değil, bir bütün oluşturduğu görüşüyle ilişkilidir. Bilimsel eserlerin estetik ve öğretici niteliği üzerinden kurulan sergileme, geçmişteki İslam dünyasının bilimler tarihindeki sürecini belgeleriyle ortaya koymayı hedefler. Bu yönüyle müze, Doğu-Batı bilim kültürünü birleştiren bir köprü niteliği taşır.

Katlara yayılan koleksiyon

İki katlı yapının üst katında Sinevizyon Salonu ile Astronomi, Saat Teknolojisi, Denizcilik, Savaş Teknolojisi ve Tıp bölümleri bulunur. Alt kat ise madenler, fizik, matematik-geometri, şehircilik ve mimari, optik, kimya ile coğrafyaya ilişkin harita ve çizimlere ayrılmıştır. Sergi salonlarının tamamında İslam bilim insanlarının eserlerinden hareketle hazırlanan model ve maketler görülebilir.

Koleksiyonda El-İdrisi’nin dünya haritasının kopyası, Takiyeddin’in mekanik saati, El-Cezeri’nin kitabından Fil Saati ve Hacamatı, Ebu Said Es-Siczi’nin planetaryumu, Abdurrahman eş-Sufi’nin gök küresi, Hıdr el-Hucendi’nin usturlabı, Abdurrahman el-Hazini’nin Dakika Terazisi ve İbn-i Sina’nın el-Kanun fi’t-Tıbb kitabı gibi örnekler yer alır. Kopyaların büyük bölümü, Frankfurt’taki Johann Wolfgang Goethe Üniversitesi’ne bağlı Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü tarafından yazılı kaynaklara göre yaptırılmıştır.

Bahçedeki botanik iz

Müzenin bahçesinde, Halife el-Me’mun’un yaptırdığı dünya haritasının kopyasının yer aldığı bir yerküre ile 2013’te açılan İbn-i Sina Botanik Bahçesi bulunur. Bahçede, İbn-i Sina’nın el-Kanun fi’t-Tıbb kitabının ikinci cildinde bahsedilen tıbbi bitkilerden 26’sına yer verilir.