Hattusa

Hitit başkentinin katmanları

Hattusa, kaynakta Hattuşa (Boğazköy) adıyla da anılan ve Hitit İmparatorluğu’nun başkenti olarak tanımlanan büyük bir arkeolojik alandır. 1834’te Fransız gezgin Charles Texier tarafından keşfedilen yerleşimde 1906’da başlayan kazılar, buranın MÖ 2. binyılda Anadolu ve kuzey Suriye’de hâkimiyet kuran Hitit Devleti’nin başkenti olduğunu ortaya koymuştur. Hattuşa, 1986’dan bu yana UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alır.

Bugün açığa çıkarılan buluntular, kentin siyasi ve dinsel yapısına dair güçlü bir tablo sunar. Saraylar, tapınaklar, binlerce tablet ve anıtsal kapıların yanı sıra kralların ikamet ettiği Büyükkale Saray Kompleksi öne çıkar. Aşağı Şehir’de ise Fırtına Tanrısı Teşup ile Arinna’nın Güneş Tanrıçası’na adanmış Büyük Tapınak bulunur.

Surlar, kapılar ve yazıtlar

Hitit İmparatorluğu döneminde kentin çevresini yaklaşık altı kilometre uzunluğunda bir surun kuşattığı tespit edilmiştir. Kente giriş sağlayan bu savunma hattı üzerindeki anıtsal kapılar, alanın en dikkat çekici mimari unsurları arasındadır. Şehir surunun güney ucunda ve kentin en yüksek noktasında yer alan Yer Kapı’nın yanı sıra, kabartmalarla süslü Sfenksli Kapı, Kral Kapısı ve Aslanlı Kapı, Hitit taş işçiliğinin seçkin örnekleri olarak anılır.

Alanın öne çıkan diğer kalıntıları arasında, Büyük Hitit Kralı II. Şuppiluliuma’nın yaptıklarını anlatan yazıtın yer aldığı Hiyeroglifli Oda; devasa tahıl ambarları; ayrıca Hititlere ait en uzun hiyeroglif yazıyı içeren, kısmen silinmiş Nişantepe Yazıtı bulunur.

“Bin Tanrılı Şehir”in belleği

Hattusa’daki çivi yazılı tablet arşivleri, bilinen en eski Hint-Avrupalı dili temsil eder ve 2001’den itibaren UNESCO Dünya Belleği Listesi’ndedir. Bu tabletlerde Hattuşa’dan “Bin Tanrılı Şehir” diye söz edilmesi, yerleşimin dinsel dünyasına dair dikkat çekici bir iz bırakır. Hattuşa ile Alacahöyük kalıntılarını kapsayan alan ayrıca 1988’de Boğazköy Alacahöyük Tarihi Milli Parkı ilan edilmiştir.