Fotoğraf: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı / muze.gov.trKazı bulgularından deneysel arkeolojiye
Aksaray il merkezinin yaklaşık 25 kilometre güneydoğusunda, Kızılkaya köyü sınırları içindeki Aşıklı Höyük’te 25 yılı aşkın süredir devam eden kazıların ortaya çıkardığı bir grup evin birebir kopyası, höyük girişinde deneysel arkeoloji yöntemleriyle yeniden yapılmıştır. Bu düzenleme, arkeolojik veriyi yalnızca sergilemek yerine, yapıların ölçüsü, malzemesi ve yerleşim içindeki ilişkisi üzerinden görünür kılan bir canlandırma alanı kurar.
Canlandırmaların erken evresinde MÖ 9. bine tarihlenen, toprağa yarı gömük iki ev yer alır. Bir başka yerleşim düzeni ise MÖ 8. bine ait dörtgen planlı, tek ya da iki odalı kerpiç binaları bir sokak çevresinde bir araya getirir. Böylece farklı tarihlere ait konut tipleri, yerleşim dokusuyla birlikte ele alınır.
Ev, sokak ve deneysel tarla
Alan, yapı canlandırmalarının yanı sıra çitlembik, yabani badem ve yabani erik gibi çalı ve ağaçları da kapsar. Aşıklı Projesi araştırmacılarının her yıl ektiği yabani buğday için oluşturulan deneysel tarlada hasat obsidyen aletlerle yapılır. Konutlar, bitki örtüsü ve üretim pratiği aynı kurgu içinde buluşarak tarih öncesi yaşamın farklı unsurlarını bir arada izlemeye imkân verir.
İç mekânda yaşam izleri
Evlerin içinde tarih öncesi yaşam biçimini yansıtan buluntular sergilenir. Günümüzden on bin, milattan sekiz bin yıl öncesine ait bir Aşıklı evinin iç görünümünü canlandıran vitrinde, güneşte kurutulmuş kerpiç bloklarla örülmüş duvarlar görülür. Düz çatılı evlere, çatıda bırakılan boşluktan ahşap merdivenler yardımıyla girildiğini gösteren canlandırma da bu iç mekân anlatısının parçasıdır.