Cumhuriyetin Kamera Arkası

Cumhuriyetin Kamera Arkası için İdil Çetin ve Ahmet Ersoy'un hazırladığı seçki, 20 bini aşkın fotoğrafı bir araya getiriyor. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nün kuruluşunun 20. yılı dolayısıyla düzenlediği serginin malzemesi, Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu bünyesindeki Basın Fotoğrafları Arşivi'ne dayanıyor.

Fotoğrafın çoğaltılabilmesi, kullanıma giren görüntülerin yanında zamanla elenen ya da unutulan geniş bir birikim de yarattı. Sergi, bu birikimin alışılmış sergileme ölçütlerine uymayan kısmına yöneliyor. Seçkideki fotoğrafların önemli bölümü hasar veya teknik kusur taşıyor; bazılarıysa erken Cumhuriyet'e ilişkin estetik kabullerin ve ideolojik beklentilerin dışında kalıyor.

Arşivin kapsadığı dönem, 1920'lerden başlayıp 1950'lerin ilk yıllarına uzanıyor. Karelerin büyük kısmını İstanbul'da Selahattin Giz ve onun ustası Namık Görgüç çekmiş. Cumhuriyet gazetesinde foto muhabirliği yapan bu iki ismin yanı sıra, dönemin başka basın fotoğrafçılarının çalışmaları da adlandırılmamış negatifler arasında bulunuyor. Haber için üretilmiş fakat seçim süzgecinden geçmemiş görüntüler, foto muhabirlerinin gündelik çalışma biçimlerini de kayda geçiriyor.

Yoksullar ve mahkumlar, sokakta yaşayan ya da gündelik işlerinin peşindeki insanlar bu fotoğraflarda yer buluyor. Sergi, nostaljiye yaslanan bir geçmiş görüntüsü kurmuyor; mevcut tarih anlatısının yerine tek bir alternatif koymayı da amaçlamıyor. Arşivde bir arada duran farklı tanıklıklarla erken Cumhuriyet İstanbul'unun gerilimlerini ve belirsizliklerini araştırıyor.

Sergi, İstanbul'daki Pera Müzesi'nde 29 Eylül 2026 ile 28 Mart 2027 arasında görülebilir.